گیسک؛ روستای تاریخی و خالی از سکنه که زلزله آن را موزه کرد

روستای گیسک، واقع در ۲۰ کیلومتری شمال غربی شهرستان زرند در استان کرمان، به عنوان بزرگترین روستای خالی از سکنه ایران شناخته میشود. این روستا که به دلیل زلزلهای در سال ۱۳۵۶ به طور کامل تخلیه شد، اکنون به یک جاذبه گردشگری منحصر به فرد تبدیل شده است.
تاریخچه تلخ گیسک و تأثیر زلزله
در شب ۲۸ آذر ۱۳۵۶، زلزلهای به بزرگی ۶.۶ ریشتر، روستای گیسک را لرزاند و منجر به مرگ ۶۶۵ نفر و مجروح شدن ۲۶۰ نفر شد. این حادثه باعث شد که ساکنان روستا تصمیم به ترک آن بگیرند و در نزدیکی آن، روستای جدیدی به نام طالقانی تأسیس کنند. اما آنچه گیسک را متمایز میکند، تصمیم بازماندگان برای عدم بازگشت به ویرانههای قدیمی است که موجب حفظ بافت تاریخی آن شد.
معماری و جاذبههای طبیعی گیسک
معماری روستای گیسک به عنوان یک نمونه بارز از «معماری بومی» شناخته میشود. خانههای سرخرنگ و پلکانی آن، با استفاده از مصالح محلی ساخته شدهاند و به دلیل قرارگیری در دامنه کوه، ساختاری منحصر به فرد به آن بخشیده است. وجود تالارها و بازارچههای زیرزمینی نیز نشاندهنده هوشمندی ساکنان در مقابله با شرایط اقلیمی است.
از حدود یک دهه پیش، گیسک به عنوان یک اکوموزه روستایی در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و به یکی از مقاصد گردشگری مهم استان کرمان تبدیل شده است. با این حال، چالشهای زیادی همچنان پیش روی این روستا وجود دارد که شامل تخریب تدریجی آثار تاریخی و نیاز به مدیریت صحیح گردشگری میشود.
فرماندار زرند نیز بر اهمیت توسعه گردشگری در این منطقه تأکید دارد و معتقد است که این صنعت میتواند به رونق اقتصادی و ایجاد اشتغال در مناطق کمتر برخوردار کمک کند. با توجه به این ظرفیتها، گیسک میتواند به یکی از قطبهای گردشگری فرهنگی استان کرمان تبدیل شود، مشروط بر آنکه حفاظت از بافت تاریخی آن در اولویت قرار گیرد.



